Co się dzieje z OFE i jak to wpływa na emerytury?

Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE) odgrywały kluczową rolę w systemie emerytalnym w Polsce przez ponad 20 lat, jednak ich znaczenie i funkcjonowanie uległy istotnej zmianie. W artykule przedstawiamy, co się dzieje z OFE oraz jak te transformacje wpływają na wysokość przyszłych emerytur, bazując wyłącznie na sprawdzonych faktach i aktualnych danych.

Historia i obecny status OFE

OFE zostały wprowadzone w 1999 roku jako drugi filar systemu emerytalnego mającego zapewnić większe bezpieczeństwo finansowe na starość poprzez inwestowanie części składek emerytalnych[6]. Od 2014 roku nowe składki emerytalne nie są już automatycznie przekazywane do funduszy OFE, a trafiają na subkonto w ZUS, chyba że ubezpieczony wyrazi odmienną wolę[6][3].

Członkostwo w OFE jest obecnie dobrowolne. Nowi pracownicy nie są automatycznie przypisywani do funduszy, a jedynie sami mogą zdecydować o przystąpieniu do OFE[7][6]. OFE nie gromadzą już nowych środków, a ich aktualna funkcja polega na zarządzaniu i inwestowaniu zgromadzonych wcześniej kapitałów, które podlegają systematycznemu transferowi do ZUS[6][3].

Na koniec października 2024 roku w OFE znajdowało się łącznie 212,84 mld zł[1], przy czym OFE straciły już na rzecz ZUS ponad połowę zgromadzonego kapitału – ponad 150 mld zł[1].

Mechanizm suwaka bezpieczeństwa

Suwak bezpieczeństwa to kluczowy element obecnego systemu. Uruchamia się na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego, czyli przed 60. rokiem życia dla kobiet i 65. rokiem życia dla mężczyzn[1][6][2]. Mechanizm ten polega na stopniowym i comiesięcznym przekazywaniu części środków zgromadzonych w OFE na subkonto indywidualne w ZUS. Celem tego rozwiązania jest ograniczenie ryzyka nagłej utraty wartości środków przed wypłatą emerytury z powodu niekorzystnych wahań rynkowych i zapewnienie płynności kapitału[1][6][2].

Po przejściu na emeryturę reszta kapitału zgromadzonego w OFE jest w całości przekazywana do ZUS. Środki te są wliczane do wysokości świadczenia emerytalnego, a sam fundusz nie realizuje bezpośrednich wypłat do emerytów[9][2].

Przekazywanie środków z OFE do ZUS — skala oraz harmonogram

Proces przekazywania środków z OFE do ZUS jest sukcesywnie realizowany od kilku lat. Transfery te sukcesywnie zwiększają swoje rozmiary wraz ze wzrostem liczby osób zbliżających się do wieku emerytalnego[1]. W latach 2032–2033 skala przekazywanych środków osiągnie swoje maksimum — rocznie będzie to kwota przekraczająca 7,5 mld zł[1]. OFE stopniowo tracą więc na znaczeniu; z roku na rok coraz więcej zgromadzonego tam kapitału zasila ZUS, umniejszając udział sektora prywatnego w polskim systemie emerytalnym[6][1].

Ostatecznie cały kapitał zgromadzony w OFE transferowany jest do ZUS, zgodnie z zapisami ustawowymi i harmonogramem wynikającym z mechanizmu suwaka bezpieczeństwa. Proces ten nie podlega opłatom ani prowizjom[3].

Wpływ zmian w OFE na wysokość emerytur

Wysokość przyszłej emerytury jest wprost uzależniona od łącznej sumy środków, jakie znajdują się na koncie ubezpieczonego w ZUS, subkoncie ZUS oraz – do czasu zakończenia procesu przekazywania środków – w OFE[2][8]. Ostateczna kwota świadczenia uzależniona jest również od wiek przejścia na emeryturę oraz publikowanych tablic dalszego trwania życia[2][8].

Podczas wyliczania świadczenia emerytalnego po 65. roku życia istnieje możliwość przeliczenia wysokości emerytury na nowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami, na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu w przypadku kobiet, które były członkiniami OFE[4][8].

Same transfery nie są obciążone żadnymi dodatkowymi opłatami. Podatek dochodowy pobierany jest dopiero na etapie wypłaty emerytury z ZUS, nie podczas przekazywania środków z OFE[3].

Zmiany w składkach i zasady członkostwa w OFE

Od 2014 roku składki emerytalne są w zdecydowanej większości kierowane na subkonto ZUS; jedynie osoby, które aktywnie zdecydują się przystąpić do OFE, przekazują część składki do funduszu[6][3]. Aktulanie składka na subkonto emerytalne w ZUS wynosi 7,3% pensji, gdy cała składka trafia do ZUS, lub 4,38% pensji w przypadku skorzystania z OFE. Do OFE odprowadzane jest wtedy 2,92% wysokości pensji[3][5].

Członkostwo w OFE pozostaje dobrowolne, a nowo zatrudnieni nie są automatycznie zapisani do funduszy. W praktyce wiele osób decyduje się pozostawić zgromadzone środki w ZUS, podążając za tendencją potwierdzoną przez statystyki[7][6].

Podsumowanie: tendencje i przyszłość OFE

OFE w Polsce coraz bardziej tracą na znaczeniu. Transfery środków do ZUS sukcesywnie uszczuplają kapitał funduszy, które obecnie pełnią jedynie funkcję zarządzania aktywami w imieniu dotychczasowych członków. W nadchodzących latach rola OFE zostanie zredukowana do minimum — wszystkie środki trafią do ZUS, a emerytury wypłacane będą w całości przez państwowy system emerytalny[6][1].

Dla przyszłych emerytów najważniejsze pozostają: suma zgromadzonego kapitału (zarówno w OFE jak i na subkoncie ZUS), wiek przejścia na emeryturę oraz obowiązujące tablice długości życia, które razem kształtują finalną wysokość świadczeń[2][8]. Obecny system nie przewiduje już bezpośredniej wypłaty emerytur przez OFE.

Źródła:

• [1] https://businessinsider.com.pl/praca/emerytury/w-ofe-polacy-maja-ponad-200-mld-zl-jaki-jest-plan-rzadu-na-te-pieniadze/d0qk61s
• [2] https://www.skarbiec.pl/news/emerytura-z-ofe-po-65-roku-zycia-co-sie-zmieniaprzeliczanie-emerytury-po-65-roku-zycia-jak-to-dzialaokresowa-emerytura-kapitalowa-czym-jest/
• [3] https://www.nn.pl/blog/posts/2021/skladki-emerytalne-jak-reforma-ofe-wplynie-na-emeryture.html
• [4] https://samorzad.gov.pl/web/gmina-janowiec-wielkopolski/emerytki-ktore-byly-czlonkami-ofe-moga-zyskac-miesiecznie-nawet-kilkaset-zlotych
• [5] https://marciniwuc.com/finanse-osobiste-zus-czy-ofe/
• [6] https://cuk.pl/porady/czym-jest-otwarty-fundusz-emerytalny-ofe
• [7] https://www.zus.pl/pracujacy/twoje-konto-w-zus/ofe/czlonkostwo-w-ofe
• [8] https://www.rp.pl/praca-emerytury-i-renty/art41864391-dodatkowe-pieniadze-po-60-roku-zycia-kto-ma-prawo-do-emerytury-kapitalowej
• [9] https://biznes.interia.pl/emerytury/news-co-z-pieniedzmi-z-ofe-po-przejsciu-na-emeryture,nId,7481058