Jak liczyć emeryturę po nowemu i na co zwrócić uwagę?

Jak liczyć emeryturę po nowemu i na co zwrócić uwagę?

Nowe zasady liczenia emerytury w Polsce opierają się na kapitałowym systemie wyliczania świadczeń oraz dopasowaniu wysokości emerytury do zgromadzonych składek i długości stażu pracy. Najważniejsze: o wysokości emerytury decyduje suma wpłaconych składek do ZUS oraz moment złożenia wniosku – wybór odpowiedniego terminu może zwiększyć świadczenie nawet o kilkaset złotych miesięcznie[4][5]. Poniżej wyjaśniamy poszczególne elementy wyliczania emerytury, kluczowe terminy, aktualne zasady i na co zwrócić uwagę przy planowaniu przejścia na emeryturę.

Podstawowe zasady liczenia emerytury

Wysokość emerytury w obowiązującym systemie zależy od zgromadzonego kapitału emerytalnego w ZUS. Liczy się łączna suma zwaloryzowanych składek przekazanych przez całą aktywność zawodową, w tym kapitał początkowy oraz środki przeniesione z OFE po reformie II filara[2].

Zgromadzony kapitał jest corocznie waloryzowany, czyli powiększany o współczynnik uwzględniający inflację i wzrost płac[4]. Wysokość świadczenia uzyskuje się przez podzielenie stanu konta emerytalnego przez przeciętne dalsze trwanie życia w momencie przejścia na emeryturę. To sprawia, że na ostateczny rezultat wpływają nie tylko wysokość i regularność wpłacanych składek, ale także długość kariery zawodowej i moment złożenia wniosku o emeryturę[2][4].

System opiera się na trzech filarach: I filar (ZUS, obowiązkowy), II filar (OFE, niemalże symboliczny po zmianach), III filar (dobrowolne programy jak IKE, IKZE, PPE, PPK z ulgami podatkowymi). Aktywność w III filarze pozwala zwiększyć bezpieczeństwo finansowe w okresie emerytalnym oraz zabezpieczyć się przed ubóstwem emerytalnym[2].

Wiek emerytalny i ochrona przedemerytalna

Obowiązujący wiek emerytalny w Polsce wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Prawo do emerytury uzyskuje się po ukończeniu wymaganego wieku, jednakowa wartość progowa dla obu płci nie została wprowadzona mimo debat nad ujednoliceniem wieku na poziomie 67 lat. Wprowadzenie takiej zmiany mogłoby przynieść oszczędności rzędu 50 miliardów złotych rocznie, lecz na razie nie przewidziano jej w rządowych planach[1][9][10].

Ważnym elementem jest ochrona przedemerytalna: już cztery lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego (czyli od 56. roku życia u kobiet i 61. roku u mężczyzn, pod warunkiem co najmniej 20 lat stażu pracy dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn) pracodawca nie może zwolnić pracownika bez istotnej przyczyny. Ten mechanizm znacząco poprawia bezpieczeństwo zatrudnionych w późniejszym okresie zawodowym[6].

Emerytury stażowe i możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę

Emerytury stażowe umożliwiają wcześniejsze zakończenie aktywności zawodowej osobom legitymującym się odpowiednim stażem: minimum 35 lat pracy dla kobiet, 40 lat dla mężczyzn. Kobiety mogą przechodzić na emeryturę nawet pięć lat wcześniej niż standardowy wiek emerytalny[3].

Dodatkowo, zgodnie z przepisami, osoby które przepracowały minimum pięć dodatkowych lat po uzyskaniu podstawowej emerytury mogą liczyć na drugie, dodatkowe świadczenie nawet do 1000 złotych miesięcznie. Te rozwiązania premiują dłuższy staż pracy i aktywność na rynku pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego[7].

Waloryzacja emerytur i kluczowe terminy składania wniosków

Waloryzacja emerytur uwzględnia wzrost kosztów życia i poziomu wynagrodzeń. W 2026 roku prognozuje się waloryzację na poziomie około 4,9%, co przełoży się na wzrost minimalnej emerytury z 1878,91 zł brutto do około 1971 zł brutto. To oznacza wzrost netto o czterdzieści kilka złotych miesięcznie dla najniższych świadczeń[4][5].

Wybór terminu złożenia wniosku o emeryturę ma bezpośredni wpływ na wysokość świadczenia. Kluczowe są dwa momenty: złożenie w lutym umożliwia objęcie świadczenia marcową waloryzacją, natomiast składanie wniosku w lipcu pozwala uwzględnić pełne skutki waloryzacji oraz najnowsze tablice dalszego trwania życia. Dla wysokich kapitałów różnice miesięczne mogą wynieść od 270 do niemal 500 złotych więcej przy wniosku lipcowym[4][5].

Osoby rozważające przejście na emeryturę powinny więc dokładnie planować moment złożenia wniosku, aby zmaksymalizować swoje świadczenie i skorzystać z najkorzystniejszej waloryzacji składek. Znaczący jest także udział w dodatkowych filarach i programach oszczędnościowych, by podnieść swoją przyszłą emeryturę[4][5].

Czynniki wpływające na wysokość emerytury

Największe znaczenie dla wysokości świadczenia ma długość okresu składkowego oraz wysokość zgromadzonych środków. Dłuższy staż zawodowy i wyższy kapitał początkowy zauważalnie zwiększają miesięczną emeryturę i zmniejszają ryzyko ubóstwa w okresie poprodukcyjnym[2][6].

Nierówności w wieku emerytalnym skutkują niższymi świadczeniami dla kobiet oraz większym obciążeniem budżetu państwa. Eksperci wskazują, że ewentualne reformy podwyższające wiek emerytalny mogą być połączone z ograniczeniem niektórych świadczeń socjalnych (takich jak 13. i 14. emerytura czy 800+), aby uzyskać dodatkowe oszczędności budżetowe[1][8].

Wprowadzenie dodatkowych filarów o charakterze dobrowolnym jak PPK czy IKE daje szansę na istotne podwyższenie świadczenia. Przystąpienie do tych programów jest szczególnie rekomendowane osobom chcącym uniknąć minimalnych, niskich emerytur w przyszłości[2].

Podsumowanie – na co zwrócić uwagę licząc emeryturę

Podstawą wyliczenia emerytury jest zgromadzony i zwaloryzowany kapitał w ZUS oraz moment złożenia wniosku. Wybór odpowiedniej daty i planowanie długości aktywności zawodowej są kluczowe dla uzyskania korzystniejszego świadczenia. Należy śledzić wskaźniki waloryzacji i pamiętać o możliwości uzyskania wyższej emerytury przez aktywność w III filarze lub dzięki wcześniejszej emeryturze stażowej[4][2][3].

Przyszłość systemu emerytalnego może przynosić dalsze zmiany – reformy wieku emerytalnego i kształtu świadczeń są szeroko dyskutowane, więc warto być na bieżąco z przepisami i korzystać ze wszystkich dostępnych mechanizmów zabezpieczenia finansowego na starość[1][9].

Źródła:

• [1] https://forsal.pl/gospodarka/aktualnosci/artykuly/10628904,nowy-wiek-emerytalny-w-polsce-2026-od-kiedy-jaki-dla-kobiet-i-mezczyzn-eksperci-nie-maja-watpliwosci-zmiany-sa-nieuniknione-jest-decyzja-zus-podwyzka-wieku-emerytalnego-dla-kobiet-nowe-przepisy-2026.html
• [2] https://www.totalmoney.pl/artykuly/system-emerytalny-w-polsce
• [3] https://www.cdzdm.pl/PL-H5/aktualnosci/4056/nowy-wiek-emerytalny-od-stycznia-2026-eksperci-ostrzegaja-przed-tym-pomyslem.html
• [4] https://kobieta.onet.pl/senior/emerytura-2026-kiedy-zlozyc-wniosek-by-zyskac-najwiecej-sprawdz-terminy/8pfzm31
• [5] https://www.money.pl/emerytury/kiedy-przejsc-na-emeryture-w-2026-r-te-terminy-sa-kluczowe-7239122482072064a.html
• [6] https://www.gazetaprawna.pl/praca/artykuly/10633446,ochrona-przedemerytalna-w-2026-r-prawa-pracownika-i-wyjatki-od-zakazu-wypowiedzenia.html
• [7] https://www.infor.pl/prawo/nowosci-prawne/7442791,druga-emerytura-w-wysokosci-niemal-1000-zl-dla-emerytow-ktorzy-przepracowali-minimum-5-lat-co-nalezy-zrobic-zeby-otrzymac-swiadczenie.html
• [8] https://gk24.pl/trzynasta-emerytura-zalezna-od-wieku-emerytalnego-nowe-zasady-dostarczania-trzynastki-w-2026-roku-29-01-2026/ar/c3p2-28268981
• [9] https://gs24.pl/ujawniono-kluczowe-decyzje-w-sprawie-wieku-emerytalnego-zmiany-zaskocza-wielu-polakow-28-01-2026/ar/c3p2-28264661
• [10] https://businessinsider.com.pl/praca/wiek-emerytalny-w-polsce-i-europie-przepisy-i-faktyczna-dlugosc-pracy/nrmd7vj