Problematyka zabezpieczenia kredytu gotówkowego

Zabezpieczenie to naturalny składnik każdej umowy kredytowej. Dla banku najważniejsza gwarancja spłaty to właściwa ocena (analiza jakościowa i ilościowa) kredytobiorcy, a w szczególnych przypadkach wniesienie konkretnego majątku do współpracy.

Konieczność wnoszenia zabezpieczeń do umów kredytowych wynika bezpośrednio z prawa bankowego, które uniemożliwia instytucjom finansowym (docelowo podmiotom zaufania publicznego) udzielanie ryzykownych zobowiązań. Banki nie mogą zarządzać mocno ryzykownymi kredytami konsumpcyjnymi, ponieważ to prowadzi do wystąpienia negatywnych konsekwencji makroekonomicznych. W Stanach Zjednoczonych przed ostatnim kryzysem finansowym doszło do zamiany kredytów hipotecznych w instrumenty rynku kapitałowego (sekurytyzacja), co doprowadziło do upadku wielu ważnych banków inwestycyjnych. W Polsce takie ryzyko praktycznie nie występuje, co jest jednym z wyznaczników jakości zarządzania sektorem bankowości detalicznej.

Banki przy wprowadzaniu zabezpieczeń do umów posługują się naturalnie kodeksem cywilnym, a także prawem wekslowym, które niestety jest słabo rozumiane przez sądy. Podpisanie weksla in blanco stanowi najczęściej wystarczającą ochronę. Weksel in blanco poddaje się natychmiastowej egzekucji komorniczej w skróconym postępowaniu. Główny warunek bezpieczeństwa przy podpisywaniu weksla in blanco to określenie deklaracji wekslowej, czyli podstawy na jakiej wierzyciel uzupełnia dane w papierze wartościowym. Jakie cechy powinno spełniać zabezpieczenie w umowie o kredyt gotówkowy? Wartość ekonomiczna to absolutna podstawa. Kolejny czynnik to pewność prawna przekazania i ostatecznie możliwość przejęcia majątku z pełną kontrolą. Dla banku zabezpieczenie stanowi często podstawę do negocjacji z dłużnikiem, jeżeli ten opóźnia się ze spłatą. To szczególnie istotny element negocjacyjny w warunkach funkcjonowania działalności gospodarczej. Przejęcie przez bank majątku przedsiębiorstwa skutkuje najczęściej ogłoszeniem upadłości, bankructwem. Przy długoterminowych umowach o kredyt gotówkowy lub o kredyt hipoteczny dochodzi często do potrzeby aktualizacji wartości zabezpieczenia. Taki problem dotyka również najczęściej właścicieli działalności gospodarczych (niesprzyjająca koniunktura, pogorszone relacje z dostawami, inne czynniki ryzyka). Przy nagłym pogorszeniu zdolności kredytowej bank poprosi o wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń do umowy.

Najpopularniejsze rodzaje zabezpieczeń występujące przy podpisywaniu umów kredytowych to poręczenie zgodne z prawem cywilnym, w którym żyrant zobowiązuje się do spłaty zobowiązania za pierwotnego kredytobiorcę, jeżeli wystąpią ku temu odpowiednie przesłanki. Do tego warto dodać cesję wierzytelności, gwarancje bankowe, ubezpieczenia, zastaw rejestrowy lub ogólny, także zastaw na papierach wartościowych, czy w udziałach spółek. W kredytach gotówkowych bardzo popularne zabezpieczenie to blokada środków na rachunku bankowym.